مراکز داده ستون فقرات اقتصاد دیجیتال و سامانههای هوش مصنوعی محسوب میشوند. این تأسیسات برای خنکسازی هزاران سرور و پردازنده پرمصرف به حجم قابل توجهی آب نیاز دارند. برخی از پروژههای بزرگ روزانه میلیونها گالن آب مصرف میکنند؛ رقمی که در بسیاری از مناطق خشک و نیمهخشک، با نیازهای بخش کشاورزی، شرب شهری و حفظ اکوسیستمهای طبیعی رقابت میکند.
گزارش گاردین نشان میدهد که توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در ایالتهایی مانند تگزاس، یوتا و بخشهایی از غرب آمریکا، همزمان با تشدید تنشهای آبی در این مناطق در حال انجام است. این موضوع نگرانی کارشناسان منابع آب را برانگیخته است؛ زیرا بسیاری از این حوضهها هماکنون نیز با کاهش ذخایر آب زیرزمینی، افت جریان رودخانهها و افزایش فراوانی خشکسالی مواجه هستند.
از منظر مدیریت منابع آب، مسئله تنها به مصرف مستقیم آب در مراکز داده محدود نمیشود. برق مورد نیاز این مراکز نیز اغلب در نیروگاههایی تولید میشود که برای فرآیندهای خنکسازی و تولید انرژی به آب وابستهاند. بنابراین ردپای آبی واقعی صنعت هوش مصنوعی بسیار فراتر از مصرف آب در محل مراکز داده است و باید در قالب «مصرف آب مستقیم و غیرمستقیم» ارزیابی شود.
کارشناسان حوزه آب معتقدند که ادامه روند فعلی میتواند چالشهای جدیدی در تخصیص منابع آب ایجاد کند. در بسیاری از مناطق خشک، مدیران منابع آب ناچار خواهند بود میان توسعه اقتصادی مبتنی بر فناوری و تأمین پایدار آب برای شهروندان، کشاورزی و محیط زیست تعادل برقرار کنند. به همین دلیل درخواستها برای انجام ارزیابیهای دقیقتر اثرات آبی پروژههای هوش مصنوعی و شفافیت بیشتر شرکتهای فناوری درباره مصرف آب در حال افزایش است.
این گزارش در نهایت بر یک واقعیت مهم تأکید میکند: بحران آب دیگر صرفاً مسئلهای مرتبط با کشاورزی، صنعت یا رشد جمعیت نیست. با گسترش اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی، آب به یکی از نهادههای راهبردی توسعه فناوری تبدیل شده است. از این رو برنامهریزی برای آینده منابع آب باید علاوه بر بخشهای سنتی مصرف، نیازهای رو به رشد زیرساختهای دیجیتال را نیز در نظر بگیرد.برای کشورهای دارای تنش آبی، از جمله بسیاری از کشورهای خاورمیانه، این تجربه هشداری جدی است که توسعه مراکز داده، خدمات ابری و زیرساختهای هوش مصنوعی بدون لحاظ ملاحظات آبی میتواند فشار مضاعفی بر منابع محدود آب وارد کند. در نتیجه، پیوند میان سیاستهای آب، انرژی و تحول دیجیتال به یکی از موضوعات کلیدی حکمرانی پایدار در دهه پیش رو تبدیل خواهد شد.
